Mwy am ofalwyr ifanc

CymraegEnglish

Mae gofalydd ifanc yn rhywun dan 18 sy’n helpu gofalu am rywun yn eu teulu, neu gyfaill, sy’n sâl/dost, eiddil, anabl, sydd â chyflwr iechyd meddwl neu sy’n camddefnyddio cyffuriau neu alcohol.

pedwar o blant

Beth allai gofalydd ifanc ei wneud?

  • Tasgau ymarferol, fel coginio, gwaith tŷ a siopa.
  • Gofal corfforol, fel helpu rhywun i godi o’r gwely.
  • Cefnogaeth emosiynol, gan gynnwys siarad â rhywun sy’n teimlo’n ddiflas.
  • Gofal personol, fel helpu rhywun i wisgo.
  • Rheoli cyllideb y teulu a chasglu rhagnodiadau.
  • Helpu rhoi meddyginiaeth. 
  • Helpu rhywun i gyfathrebu.
  • Gofalu am frodyr a chwiorydd.

Faint o ofalwyr ifanc sydd yna?

  • Dangosodd Cyfrifiad 2011 fod 177,918 o gofalwyr ifanc yng Nghymru a Lloegr. Roedd un o bob wyth ohonynt o dan wyth oed.
  • Y gred gyffredinol yw fod mwy i hyn nac a welir, ac mae rhai amcangyfrifon yn awgrymu fod cymaint ag un plentyn ysgol o bob pump yn ofalwyr ifanc  (Prifysgol Nottingham 2018), ac mae’r nifer hwn wedi cynyddu yn ystod pandemig COVID-19.

Gall bod yn ofalydd ifanc gael effaith fawr ar y pethau sy’n bwysig wrth dyfu i fyny

  • Mae gofalwyr ifanc eisoes yn debygol o gael cyraeddiadau addysgol cryn dipyn yn is na’u cyfoedion ar lefel TGAU (Cymdeithas y Plant, 2013).
  • Mae perygl y bydd pandemig COVID-19 yn gwaethygu’r sefyllfa, gan rwystro gofalwyr ifanc rhag cyrraedd eu llawn botensial.
  • Gyda chymhlethdodau ychwanegol COVID-19, mae gofalwyr ifanc yn colli hyd yn oed yn fwy o’r ysgol nac o’r blaen ac mae angen cefnogaeth frys os ydynt yn mynd i osgoi llusgo y tu ôl i’w cyfoedion.
  •  Gall gofalu gael effaith andwyol ddramatig ar addysg a dyheadau gofalwyr ifanc ac oedolion ifanc sy’n ofalwyr, sy’n golygu fod cefnogaeth frys yn hanfodol.

Sut rydym yn cefnogi gofalwyr ifanc

Diwrnod Gweithredu Gofalwyr Ifanc

Mae Diwrnod Gweithredu Gofalwyr Ifanc yn ddigwyddiad blynyddol a arweinir gan yr Ymddiriedolaeth Gofalwyr. Mae’n codi ymwybyddiaeth ac yn galw am weithredu i roi mwy o gymorth i bobl ifanc a chanddynt gyfrifolfdebau gofalu. Ar Ddiwrnod Gweithredu Gofalwyr Ifanc 2021, rydym yn galw ar bob llywodraeth ar draws gwledydd Prydain i ymrwymo i ddiogelu dyfodol gofalwyr ifanc, fel bod gofalwyr ifanc ac oedolion ifanc sy’n ofalwyr yn cael eu cefnogi i wireddu eu dyheadau. 

Gwasanaethau arbenigol ar gyfer gofalwyr ifanc

Mae’r Ymddiriedolaeth Gofalwyr yn helpu gofalwyr ifanc i ymdopi â’u rôl ofalu trwy wasanaethau arbenigol a ddarperir gan Bartneriaid Rhwydwaith yr Ymddiriedolaeth Gofalwyr ledled gwledydd Prydain. Maent yn elusennau annibynnol. Mae’r gweithgareddau a gynigir yn gynnwys:

  • Gweithgareddau ac egwylion.
  • Cefnogaeth gan gyfoedion ac yn y gymuned, gan gynnwys grwpiau gofalwyr ifanc a chynlluniau mentora cyfoedion.
  • Gwybodaeth, cyngor ac arweiniad, gan gynnwys cefnogaeth un ac un a gwybodaeth oed briodol.
  • Cefnogaeth emosiynol.
  • Eiriolaeth.
  • Brocera a chynllunio cefnogaeth.
  • Hyfforddiant mewn meysydd fel iechyd a diogelwch, llesiant a sgiliau bywyd.
  • Cefnogi teuluoedd a gofalwyr ifanc i wneud cais am fudd-daliadau priodol.
  • Cymorth cynllunio brys.
  • Cefnogaeth i’r teulu cyfan.
  • Cynnwys gofalwyr ifanc wrth ddatblygu gwasanaethau.

Rwyf yn credu y gallwn fod yn ofalydd ifanc neu’n oedolyn ifanc sy’n ofalydd, ble alla i fynd i gael cefnogaeth?

Mae cyfrifoldebau gofalwyr ifanc ac oedolion ifanc sy’n ofalwyr yn amrywio’n fawr, felly efallai y byddwch yn gymwys i gael cefnogaeth, hyd yn oed os nad ydych yn teimlo eich bod yn gwneud llawer o ofalu. Os ydych yn credu y gallech fod yn ofalydd ifanc neu’n oedolyn ifanc sy’n ofalydd, cysylltwch â’ch gwasanaeth gofalwyr lleol. Bydd gweithwyr cymorth yn gallu gofalu y cewch y cymorth sydd ei angen arnoch.